41 317 16 15

szkola.slopiec@onet.eu

Słopiec Szlachecki 86

26-021 Daleszyce

SZKOŁA DAWNIEJ

Z dziejów szkoły w Słopcu

Historia Szkoły Podstawowej w Słopcu rozpoczęła się 1 stycznia 1919 roku. Po odzyskaniu niepodległości państwo polskie stanęło wobec konieczności budowania nowego systemu oświaty narodowej. W tym okresie szkoła mieściła się w mieszkaniu nauczycielki p. Marii Chmurkowskiej. Początkowo był to tylko I i II oddział. Mimo braku podręczników, jakichkolwiek pomocy naukowych oraz podstawowego sprzętu nauczycielka starała się prowadzić zajęcia szkolne jak najlepiej. Wymiernym efektem jej pracy było utworzenie następnego oddziału szkolnego. W 1920 roku do szkoły uczęszczało 30-oro dzieci[1].Z początkiem roku szkolnego 1022/23 u gospodarza Jana Machockiego wynajęto pomieszczenie na lokal szkolny. Podobnie jak w poprzednich latach nauka odbywała się w lokalach wynajętych u gospodarzy[2]. Z początkiem roku szkolnego 1928/29 pracę w szkole rozpoczęła Józefa Kamińska, która pracowała bez przerwy do października 1941 r., aż do swojej śmierci. W styczniu 1942 r. pracę w szkole w Słopcu podjął Paweł Chwastowski, który oprócz nauczania oficjalnego prowadził nauczanie tajne. Okres okupacji był szczególnie trudny i niebezpieczny zarówno dla nauczycieli jak i dla uczniów. Niemieccy żołnierze prześladowali pedagogów, zabierano uczniom książki i nieliczne pomoce naukowe. Po przejściu frontu wojennego szkolę uruchomiono już 1 marca 1945 r. W szkole nadal istniały tylko cztery oddziały, w których pracował jeden nauczyciel. Początkowo nauka odbywała się w budynkach mieszkalnych, korzystano przy tym z wypożyczanych, niezbędnych sprzętów[3].W następnych latach do placówki zaczęło przybywać coraz więcej dzieci, więc zwiększono liczbę oddziałów i wynajęto następne mieszkania u gospodarzy. Szkoła mieściła się w czterech budynkach, dzieci uczyły się w nich na zmiany, a nauczyciele musieli chodzić na lekcje z jednego budynku do drugiego. „Czasami, zwłaszcza w okresie zimy przerwy były za krótkie, aby nauczyciele zdążyli dojść do danej klasy. Warunki w klasach były koszmarne. Sale małe, zimne, często z jednym, maleńkim okienkiem. Brak było wyposażenia oraz podstawowych pomocy naukowych”[4]. W roku 1955 funkcję kierownika szkoły objęła p. Helena Kaczmarska. Oprócz niej w szkole pracowały jeszcze nauczycielki: Natalia Buras i Mieczysława Fryt.

Z powodu bardzo trudnych warunków lokalowych i zwiększającej się liczby uczniów konieczna była budowa nowej szkoły. Dnia 2 lutego 1964 r. powołano komitet budowy szkoły, w skład którego weszli: Roman Ciszewski, Jan Stęplowski, Feliks Ciszewski i Anna Siekańska – nauczycielka. Uczniowie nadal uczyli się w starych budynkach i czekali na nową siedzibę.(Fot.1) Prace związane z budową i wyposażeniem budynku trwały do 1969 r. Część podstawowych prac budowlanych tj. kopanie dołów pod fundamenty, zwożenie piasku itp. mieszkańcy wykonywali społecznie. Poza tym zbierano pieniądze oraz organizowano różne imprezy, z których dochód przeznaczano na budowę szkoły. Tak więc także dzięki dużemu społecznemu zaangażowaniu mieszkańców szkoła została wybudowana i przekazana do użytku 1 września 1969 r. Nowy piętrowy budynek szkolny posiadał siedem pomieszczeń do nauki, poza tym miał kuchnię i jadalnię. Obiekt wyposażony był w centralne ogrzewanie oraz w instalację elektryczną, która zaczęła działać dopiero w 1972 r., gdy wieś Słopiec została zelektryzowana .W tym samym roku szkolnym naukę w ośmiu oddziałach szkolnych podjęło 133 uczniów [5] . Z początkiem lat 70 – tych przeprowadzano w kraju gruntowną reformę oświatową szkolnictwa podstawowego. Nowy system zakładał upowszechnienie wychowania przedszkolnego, zaś na wsi podstawą realizacji nowej reformy miały być zbiorcze szkoły gminne. W myśl tej ustawy od września 1974 r. w Słopcu zaczęła działać klasa przedszkolna, do której uczęszczały dzieci pięcioletnie i sześcioletnie[6].

W roku 1973 stanowisko dyrektora objął Edward Skwark, dotychczasowy nauczyciel i zastępca kierownika szkoły. W latach 70 – tych w okresie wakacji budynek szkolny był wynajmowany na kolonie letnie dla dzieci pracowników Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Zbożowo – Młynarskiego z siedzibą w Kielcach. W zamian za tę usługę przedsiębiorstwo sponsorowało prace remontowe na terenie szkoły[7]. W roku 1981 przyjęto założenie, że dzienna norma obowiązkowych zajęć dydaktycznych w klasach I – III nie powinna przekraczać 4 – 5 godzin dziennie oraz zaczęto stosować pięciodniowy tydzień pracy z wolnymi sobotami [8] . W roku szkolnym 1986/87 klasy I i VIII funkcjonowały jako samodzielne, natomiast pozostałe klasy były łączone. Do szkoły uczęszczało wtedy 94 uczniów, a pracowało z nimi 9 nauczycieli. W roku szkolnym 1991/92 zlikwidowano w szkole klasy łączone. Od 1 września 1991 r. na skutek przemian ustrojowych zachodzących w kraju do szkoły powróciła możliwość nauczania religii w wymiarze dwóch godzin tygodniowo dla każdej klasy. W związku z tym w szkole została zatrudniona katechetka[9] .Fot. 2. Szkoła Podstawowa w Słopcu 2010 r.– grafika komputerowa (opracowanie własne)

Od stycznia 1996 roku szkoła przeszła pod opiekę Samorządu Gminy Daleszyce. W roku szkolnym 1997/98 stanowisko dyrektora szkoły objęła Grażyna Szafrańska i pełniła ten urząd do 2007 r. W tym okresie na skutek ogólnej tendencji do likwidowania małych, wiejskich szkół zaproponowano władzom szkolnym pozostawienie w Słopcu tylko trzech oddziałów wczesnoszkolnych, a starsi uczniowie mieli dojeżdżać do zbiorczej szkoły w Daleszycach. Ten projekt nie uzyskał społecznej akceptacji, tym bardziej, że szkoła powstawała z tak wielkim wysiłkiem wszystkich mieszkańców Słopca. Wobec tego postanowili oni utrzymać placówkę i zorganizowali Towarzystwo Przyjaciół Słopca, które podjęło trud utrzymania szkoły. Od roku szkolnego 2007/2008 organem prowadzącym szkołę jest w/w stowarzyszenie. To dobry okres w życiu szkoły, zachodzi w niej wiele, pozytywnych zmian, poprawiły się warunki nauki i wyposażenie w pomoce naukowe. Budynek szkoły został gruntownie wyremontowany, urządzono plac zabaw dla najmłodszych, zakupiono nowe meble. (Fot.2) Uczniowie mają teraz stworzone optymalne możliwości rozwijania swoich zainteresowań i osiągania dobrych wyników w nauce. Na sukcesy nie trzeba było długo czekać. Uczniowie mogą pochwalić się znacznymi osiągnięciami w różnych konkursach przedmiotowych, recytatorskich i z innych dziedzin wiedzy oraz w zawodach sportowych.

Ważnym wydarzeniem był udział uczniów w ogólnopolskiej akcji „Katyń…ocalić od zapomnienia” i zasadzenie w 2009 roku koło szkoły dębu pamięci. Młodzież bardzo zaangażowała się też w projekt edukacyjny pod nazwą „Szkolna Giełda Turystyczna – Przygoda” oraz brała aktywny udział w uzyskaniu certyfikatu „Szkoła Pięknych Umysłów”.

Opracowała: nauczycielka języka polskiego Grażyna Orlińska

[7] Księga Protokołów Rad Pedagogicznych,1974, Archiwum szkolne.

[8] Księga Protokołów Rad Pedagogicznych z roku szkolnego 1982/83, Archiwum szkolne.

[*] Księga Protokołów Rad Pedagogicznych z roku szkolnego 1991/1992, Archiwum szkolne.

[5] Księga Protokołów Rad Pedagogicznych,1969, protokół nr 1, Archiwum szkolne.

[6] Księga Protokołów Rad Pedagogicznych,1974, Archiwum szkolne.

[1] Kronika szkoły.

[2] Tamże .

[3] Tamże.

[4] Tamże.

Dzieje Słopca

Słopiec jest to wieś położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Daleszyce, przy trasie Kielce – Borków – Daleszyce, która leży na terenie Cisowsko – Orłowińskiego Parku Krajobrazowego. Obszerne lasy stanowią wielkie bogactwo tego regionu, istnieje w nich przewaga drzew szpilkowych, zwłaszcza sosen, które stanowią 66% ogółu drzewostanu. Lasy te posiadają charakterystyczne podszycie – bogate runo leśne. Przez wieś przepływa rzeka Belnianka, która ma swe źródło w Górach Orłowińskich, płynie w kierunku północnym przez Belno, Napęków, Daleszyce, po czym skręca na południe i wpada do Czarnej Nidy . Rzeka Belnianka dzieli wieś Słopiec na Słopiec Szlachecki i Słopiec Rządowy. W rozlewiskach tej rzeki na północno – wschodnim krańcu wsi położony jest rezerwat przyrody o nazwie „Torfowisko Słopiec”, który podlega ścisłej ochronie ze względu na występujące tam cenne zbiorowiska roślin prawnie chronionych. ( Fot. 1)Fot. 1. Torfowisko w Słopcu

Rezerwat położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań wsi Słopiec Rządowy. Ochroną objęto tu torfowisko przejściowe położone w niecce terenowej rzeki Belnianki. Większa część bagna pokryta jest lasem. (Fot.2) Powierzchnia torfowiska porośnięta jest przez kompleks naturalnych zbiorowisk roślinnych z okazami olszyny czarnej, karłowatej sosny zwyczajnej, jałowca i krzewiastej wierzby. W centralnej części obszaru występują olbrzymie płaty mchów tworzące charakterystyczne kępy wysokie na około 30 do 50 cm pomiędzy którymi rozpościerają się niewielkie dolinki i zagłębienia wypełnione stale lub okresowo wodą. Występuje tu szereg rzadkich gatunków roślin bagiennych, m.in. bagno zwyczajne, borówka bagienna, modrzewica zwyczajna, żurawina błotna, rosiczka okrągłolistna, boberek trójlistkowy ,storczyk szerokolistny, przygiełka biała, turzyca dzióbkowata i nitkowata. Torfowisko w Słopcu jest unikalne dla regionu Gór Świętokrzyskich ze względu na występujący tu skład gatunkowy roślin, ich stan zachowania oraz miąższość złoża torfu [2].

Nazwa Słopiec jest trudna do wyjaśnienia, gdyż nie pochodzi od nazwiska czy zawodu żadnego z zamieszkujących te tereny przodków. Można by ją jedynie odnieść do wyrazu „Stołp” – co oznacza w języku słowiańskim – słup. Słowo to ulegało przekształceniom zgodnym z historią rozwoju języka, w efekcie tego do wyrazu „stolp – słop” został dodany przedrostek –ec– i tak powstał „słop +ec – słopec”. Następnie po zmiękczeniu spółgłoski „p” przez dodanie „i” ostatecznie powstał wyraz „słopiec”. Nie ma jednak dokumentów potwierdzających wiarygodność tych wywodów .
W dawnych czasach słupami oznaczano granice. Słup mógł być drewniany, mógł nim być również menhir – pionowo ustawiony kamień, symbolizujący skamieniałego, “osłupiałego” człowieka, strażnika bramy, jakiegoś progu, który oddzielał sacrum od profanum. Być może tam, gdzie kiedyś stał ów słup, wyznaczający granicę ziemi świętej dla pogan, powstała z czasem osada, którą nazwano Słopiec.
W miejscowości tej – oprócz pięknego, naturalnego położenia i ukształtowania terenu na uwagę zasługują ciekawe zabytki architektoniczne. Wieś należała niegdyś do biskupów krakowskich. Mieli tam, nad Belnianką swój młyn i tartak wodny, a także murowany dwór z dużym ogrodem i stawem.

Słopiec był pierwotnie osadą młyńską położoną przy dużym stawie w widłach rzeki Belnianki i Trupienia. W XVI wieku wiódł tamtędy szlak przegonu bydła z Wołynia na Śląsk. W XVIII wieku biskup krakowski Kajetan Sołtyk zbudował w Słopcu tartak napędzany energią wodną, czynna była tam także papiernia. Młyn wodny na rzece Belniance działał już w XVI wieku. Jest on niespotykanym na tym terenie przykładem budynku usługowego o architekturze dworskiej. Parterowy obiekt, z silnie wysuniętym gankiem wspartym na dwóch murowanych kolumnach został zbudowany z kamienia w pierwszej połowie XIX wieku na planie prostokąta. Do dziś w pobliżu mostu na Belniance znajdują się ruiny młyna, który powstał prawdopodobnie w pierwszej połowie XIX wieku.(Fot.3) Początkowo był napędzany przez duże kola wodne, a potem przez turbinę. Wymurowany z kamienia budynek służył także do celów mieszkalnych. Mielono w nim zboże do 1964 roku. Potem stał opuszczony, niszczony przez czas i ludzi. Z młyna zostały tylko mury, w niektórych pomieszczeniach widać jeszcze ślady malowania ścian. Po powodzi w 1997 r. zabytek uległ prawie całkowitemu zniszczeniu 

Zbudowany na planie prostokąta otynkowany dworek jest obiektem parterowym, murowanym z kamienia. (Fot.4) Budynek ten ma nowsze przybudówki od tyłu i ganek od frontu z daszkiem wspartym na dwóch parach drewnianych kolumienek. Dom pokryto dachem naczółkowym. Nad drzwiami prowadzącymi do wnętrza dworku widnieje klasyczna (uszkodzona) rzeźba orła. Obok dworu stoi budynek gospodarczy(dawne stajnie),który przez lata pozostawał w złym stanie technicznym. Całość otoczona jest od frontu pozostałością drewniano – kamiennego ogrodzenia z pierwszej połowy XIX wieku [5].

Dworek ten miał więcej szczęścia niż młyn, chociaż i jego nie ominęły zniszczenia. Według zapisu w rejestrze zabytków został zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku. „Prawdopodobnie jest starszy i powstał w XVIII wieku. Trudno to dziś ustalić, ponieważ w czasie wojny spłonęła część dworu z dokumentami” [6] – mówi pani Barbara Tomal, której rodzina była właścicielem posiadłości do 1998 roku.

Dworek – stan dawny (kronika szkoły)
Trafił do niej po powstaniu styczniowym. Jak twierdzi pani Barbara, władze carskie zabrały wówczas dwór z otaczającym go majątkiem biskupom krakowskim. Dostał go od 1855 roku w dzierżawę, a później na własność Józef Nepomucen Tomal, który był sędzią w Daleszycach. Wśród starszego pokolenia mieszkańców wioski uchodził za człowieka niezmiernie skromnego i sprawiedliwego, który całe życie marzył o wolnej Polsce i dla niej poświecił większą część swojego życia.

Po ostatniej wojnie dworek nie został odebrany rodzinie, chociaż ówczesny właściciel Stanisław Tomal, teść pani Barbary, był napiętnowany jako kułak.

„Pamiętam, że była olbrzymia kuchnia z dużym piecem, obszerne piwnice pod budynkiem, duży strych którym znajdował się staw. Jeszcze w latach 60 – tych pływało się tam łódką [7]„– wspomina pani Barbara. I dodaje, że staw przestał istnieć po likwidacji zapory, co z kolei wiązało się z powstaniem zalewu w Borkowie. Po śmierci Stanisława Tomali opustoszał również dwór, zaczął niszczeć. Nie oszczędzali go też złodzieje. Pani Barbara do dziś nie może odżałować czarnych mebli gdańskich, które musiały zostać wywiezione samochodem, ale nikt z okolicznych mieszkańców niczego nie zauważył. Sprzed ogrodzonego murem z kamienia i drewna dworu zniknął też kamienny orzeł z wielką kulą. Nowi właściciele dworu, którzy kupili go od Tomalów, rozpoczęli już generalny remont. „– Cieszymy się, że nie popadł w ruinę” [8] – mówi pani Barbara.(Fot.5)Fot. 6. Dworek – stan obecny

Mieszkańcy Słopca zawsze chętnie uczestniczyli w życiu społecznym i gospodarczym wsi. W czynie społecznym miejscowa ludność przyczyniła się do budowy mostu na rzeczce Belniance, którą ukończono 19.08.1964 r. Duży wkład mieli mieszkańcy wsi także przy budowie budynku szkolnego oraz sklepu. Obiekty te oddano do użytku w 1969 r. Obecnie w Słopcu mieszka około 900 mieszkańców (dane statystyczne z 2006 r.)

[1] MirowskiR. (red.), Monografia Gminy Daleszyce w serii Dzieje i Zabytki Małych Ojczyzn, Kielce 2004, s. 8.

[2] Tamże.

[1] Paprocki B., Zabytki architektury woj. kieleckiego, Kielce 1989, s. 42.

[2] MirowskiR. (red.), Monografia Gminy Daleszyce w serii Dzieje i Zabytki Małych Ojczyzn, Kielce 2004, s. 8 .

[1] Winiarski W., Rezerwaty województwa kieleckiego, UW Kielce 1987, s. 21.